پرامپتنویسی حقوقی یعنی نوشتن دستورها و پرسشهای دقیق، ساختارمند و حقوقی برای استفاده از هوش مصنوعی (مثل ChatGPT) بهمنظور تحلیل مسائل حقوقی، تنظیم متون حقوقی، تحقیق قوانین و رویهها یا شبیهسازی استدلالهای حقوقی.
پرامپتنویسی حقوقی چیست؟
در پرامپتنویسی حقوقی، شما بهجای سؤالهای کلی، مسئله حقوقی را با زبان تخصصی، هدف مشخص و قیود دقیق بیان میکنید تا خروجی:
منطبق با قانون باشد
از ابهام و خطای حقوقی دوری کند
قابل استناد و کاربردی باشد (در حد کمک پژوهشی، نه جایگزین وکیل)
ویژگیهای یک پرامپت حقوقی خوب
۱. تعیین نقش (Role)
ابتدا مشخص کنید هوش مصنوعی در چه نقشی پاسخ دهد:
«در نقش یک وکیل پایه یک دادگستری ایران…»
«در نقش مشاور حقوقی شرکتهای تجاری…»
۲. مشخص کردن حوزه حقوقی
دقیقاً بگویید موضوع مربوط به کدام شاخه است:
حقوق مدنی
حقوق کیفری
حقوق تجارت
حقوق کار
حقوق خانواده
آیین دادرسی مدنی/کیفری
مثال: «موضوع مربوط به فسخ قرارداد در حقوق مدنی ایران است…»
۳. ذکر نظام حقوقی و منبع قانون
حتماً مشخص کنید:
حقوق ایران، فرانسه، اتحادیه اروپا، کامنلا
استناد به قانون، رأی وحدت رویه، دکترین
مثال: «بر اساس قانون مدنی ایران و رویه قضایی دیوان عالی کشور…»
۴. ارائه دقیق فرض مسئله (Facts)
حقایق را کوتاه، بدون ابهام و بدون تحلیل شخصی بنویسید، نه نتیجهگیری.
❌ بد: «قرارداد ناعادلانه بوده»
✅ خوب: «قراردادی در تاریخ ۱۴۰۲/۳/۱ میان الف و ب منعقد شده که شرط وجه التزام ۵ برابر اصل تعهد دارد…»
۵. تعیین خروجی مورد انتظار
بگویید دقیقاً چه میخواهید:
تحلیل حقوقی
تنظیم دادخواست
نگارش لایحه
جدول مقایسهای
استدلال موافق و مخالف
مثال: «تحلیل حقوقی امکان ابطال شرط را در قالب ۳ بند ارائه کن.»
۶. تعیین سطح و محدودیت
خلاصه یا مفصل؟
همراه با مواد قانونی؟
بدون توصیه عملی؟
مثال: «پاسخ صرفاً تحلیلی باشد و از ارائه توصیه قضایی خودداری شود.»
نمونه پرامپت حقوقی استاندارد
«در نقش وکیل متخصص حقوق قراردادها در نظام حقوقی ایران، با استناد به قانون مدنی و رویه قضایی، تحلیل کن آیا شرط وجه التزام نامتعارف درجشده در قرارداد فروش مورخ ۱۴۰۲/۵/۱۰ بین فروشنده و خریدار قابل ابطال است یا خیر. پاسخ را بهصورت تحلیلی، همراه با ذکر مواد قانونی مرتبط و در ۴ بند ارائه بده.»
اشتباهات رایج در پرامپتنویسی حقوقی
سؤالهای کلی و مبهم
مشخص نکردن نظام حقوقی
ترکیب نظر شخصی با واقعیت
درخواست «حکم قطعی» بهجای تحلیل
نادیده گرفتن محدودیتهای هوش مصنوعی
کاربردهای رایج پرامپتنویسی حقوقی
پیشنویس قرارداد و لایحه
تحلیل اولیه پرونده
خلاصه قوانین و آراء
آموزش دانشجویان حقوق
شبیهسازی استدلال طرفین دعوا
دیدگاه شما